Jelita po 50. roku życia – jak zmieniają się potrzeby żywieniowe?
10 mins read

Jelita po 50. roku życia – jak zmieniają się potrzeby żywieniowe?

Jelitom także po 50. roku życia najbardziej służą błonnik, regularne picie i codzienny ruch, więc same potrzeby zmieniają się niewiele. Zmienia się za to rytm dnia, a wraz z nim nawyki, które pomagały jelitom pracować regularnie. Dlatego zaparcia zdarzają się u starszych osób częściej niż u młodszych. Na początek dodaj do każdego posiłku warzywa, owoce albo pełne ziarna i postaw w widocznym miejscu butelkę wody.

Co zmienia się w stylu życia i sposobie odżywiania z wiekiem?

Z wiekiem najczęściej zmieniają się ilość ruchu, sposób picia i liczba przyjmowanych leków. Każda z tych zmian może spowalniać wypróżnienia.

  • Mniej ruchu – im więcej czasu spędzasz na siedząco lub leżąco, tym łatwiej o zaparcia.
  • Słabsze pragnienie – u starszych osób uczucie pragnienia bywa słabsze, więc łatwo wypić za mało.
  • Więcej leków – zaparcia mogą powodować m.in. silne leki przeciwbólowe i preparaty żelaza.

Czy zaparcia to zwykła część starzenia się? Często wynikają z nawyków, które da się zmienić, i z leków, które lekarz może dobrać inaczej.

Rzadkie wypróżnienia i uczucie pełnego brzucha potrafią zepsuć cały dzień i zniechęcić do wyjścia z domu. Jeśli przyjmujesz leki na stałe, zapytaj lekarza lub farmaceutę, czy któryś z nich może spowalniać pracę jelit. Leków lepiej nie odstawiać na własną rękę, bo lekarz może zmienić preparat albo dobrać inny sposób łagodzenia zaparć.

Maślan sodu Forte Max Biowen 100 kapsułek

Błonnik, nawodnienie i ruch a regularność wypróżnień

Regularnym wypróżnieniom sprzyjają jednocześnie błonnik, odpowiednia ilość płynów i codzienny ruch. Błonnik żytni pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu jelit – to jedno z oświadczeń zdrowotnych dopuszczonych w Unii Europejskiej. Najłatwiej dodać go przez zamiany w posiłkach, które i tak jesz:

  • chleb żytni razowy zamiast jasnego pszennego,
  • owsianka zamiast słodkich płatków śniadaniowych,
  • kasza gryczana lub pęczak zamiast białego ryżu,
  • surówka albo gotowane warzywa do każdego obiadu.

Nowe produkty dokładaj stopniowo przez kilka tygodni, bo nagła duża zmiana może powodować wzdęcia. Jeśli gryzienie sprawia Ci trudność, sięgaj po gotowane warzywa i zupy krem ze strączkami. Dobrze sprawdzą się też owsianka i pieczone jabłka.

Ile płynów pić po pięćdziesiątce? Zwykle wystarcza 6–8 szklanek dziennie, w upał i przy wysiłku więcej. Bez płynów błonnik może nasilać zaparcia, dlatego pomaga stały rytm, np. szklanka wody do każdego posiłku i jedna między posiłkami. Jeśli lekarz zalecił Ci ograniczenie płynów, trzymaj się ilości, którą podał.

Codzienny spacer może ułatwiać regularne wypróżnienia. Dla zdrowia całego organizmu dorosłym, także po 65. roku życia, zaleca się co najmniej 150 minut umiarkowanego ruchu tygodniowo. To na przykład 30 minut szybkiego marszu przez 5 dni w tygodniu.

Czy skład mikrobioty zmienia się z wiekiem?

Mikrobiota, czyli bakterie żyjące w jelitach, zmienia swój skład wraz z wiekiem. U seniorów bardziej różni się między poszczególnymi osobami niż u młodszych dorosłych. Na mikrobiotę seniorów silnie wpływają sposób odżywiania, stan zdrowia i przyjmowane leki.

U osób, które jedzą mało urozmaicone posiłki, bakterie jelitowe bywają mniej różnorodne. U części starszych osób jest też mniej bakterii, które z błonnika wytwarzają kwas masłowy.

Bakteriom jelitowym służą różne rośliny na talerzu: warzywa i owoce, strączki, orzechy oraz pełne ziarna. Jadłospis mogą urozmaicić też kefir, jogurt naturalny i kiszonki. Antybiotyki mogą na pewien czas zmienić skład bakterii, dlatego lepiej nie sięgać po nie bez zalecenia lekarza, np. po opakowanie zostawione w domu.

Kwas masłowy w fizjologii jelita grubego

Kwas masłowy to substancja, którą bakterie jelitowe wytwarzają z błonnika w jelicie grubym. Jest jednym z głównych źródeł energii dla komórek wyściełających to jelito. Ten mechanizm opisuje pracę jelita i nie oznacza, że dodatkowy kwas masłowy pomoże każdemu.

Bakterie mają z czego go wytwarzać, gdy w jadłospisie są pełne ziarna i strączki. Przydaje się też skrobia z ugotowanych i schłodzonych ziemniaków, ryżu lub kaszy, np. w sałatce ziemniaczanej.

Czy kwas masłowy można przyjmować w gotowej postaci? Jest dostępny jako maślan sodu, czyli sól, z której uwalnia się kwas masłowy. Taką postać ma np. Maślan sodu Forte Max Biowen 100 kapsułek, czyli żywność specjalnego przeznaczenia medycznego. Stosuje się ją pod nadzorem lekarza, zgodnie ze wskazaniami na etykiecie.

Maślan sodu Forte Max Biowen 100 kapsułek

Jedna kapsułka zawiera 580 mg maślanu sodu, w tym 413 mg kwasu masłowego. Maślan ma postać mikrokapsułkowaną, czyli jest zamknięty w drobnych granulkach z otoczką. Otoczka ma pozwalać na stopniowe uwalnianie maślanu w dalszych odcinkach przewodu pokarmowego.

Kiedy przewlekłe zmiany rytmu wypróżnień wymagają diagnostyki?

Przewlekłe zmiany rytmu wypróżnień wymagają diagnostyki, gdy bez wyraźnej przyczyny utrzymują się dłużej niż 3 tygodnie. Po 50. roku życia nowe dolegliwości jelitowe są dla lekarza sygnałem do dokładniejszych badań. Zgłoś się do lekarza rodzinnego także wtedy, gdy:

  • w stolcu jest krew,
  • tracisz na wadze bez odchudzania,
  • wracają ból brzucha lub wzdęcia,
  • często czujesz potrzebę wypróżnienia, nawet zaraz po wizycie w toalecie,
  • czujesz ciągłe zmęczenie.

Czarny lub ciemnoczerwony stolec albo biegunka z krwią wymagają pilnego kontaktu z lekarzem. Przed wizytą zapisz przez tydzień, jak często się wypróżniasz i jakie leki przyjmujesz. Zapytaj też lekarza rodzinnego o bezpłatne badanie przesiewowe jelita grubego dla osób po pięćdziesiątce, nawet jeśli nic Ci nie dolega.

Maślan sodu Forte Max Biowen 100 kapsułek

Jak bezpiecznie omawiać żywność specjalnego przeznaczenia medycznego?

Żywność specjalnego przeznaczenia medycznego najbezpieczniej omawiać z lekarzem, bo to on decyduje, czy i jak długo ją stosować. To osobna kategoria żywności, przeznaczona do postępowania dietetycznego u pacjentów.

Czym różni się od suplementu diety? Suplement uzupełnia zwykły jadłospis, a żywność specjalnego przeznaczenia medycznego ma na etykiecie określone wskazania i stosuje się ją pod nadzorem lekarza. Przed rozmową z lekarzem przygotuj kilka informacji:

  • jakie leki i suplementy przyjmujesz,
  • czy masz zalecenie ograniczenia soli, bo kapsułka z 580 mg maślanu sodu dostarcza około 120 mg sodu,
  • jak długo trwają dolegliwości i jakie zmiany w diecie już wprowadzono.

Dzięki takiej liście lekarz łatwiej oceni, czy produkt pasuje do Twojej sytuacji. Taką żywnością jest też Maślan sodu Biowen 15 kapsułek, stosowany pod nadzorem lekarza i zgodnie ze wskazaniami na etykiecie. Etykieta podaje 1 kapsułkę dziennie w trakcie posiłku, najlepiej wieczorem, o ile lekarz nie zaleci inaczej. Produkt nie zastępuje leczenia ani zróżnicowanej diety, dlatego podstawą zostają posiłki z błonnikiem, płyny i ruch.

Maślan sodu Forte Max Biowen 100 kapsułek

FAQ

Czy seniorzy potrzebują więcej błonnika?

Nie, seniorzy potrzebują podobnej ilości błonnika jak młodsi dorośli, czyli około 25 g dziennie. Tyle dostarczają mniej więcej miska owsianki z jabłkiem i dwie kromki chleba razowego. Do tego dochodzi pół szklanki ugotowanej soczewicy i porcja warzyw do obiadu. Przy niektórych dolegliwościach jelitowych lekarz lub dietetyk może zalecić inny rodzaj błonnika.

Czy po 50. roku życia zmienia się mikrobiota?

Mikrobiota po 50. roku życia zmienia się stopniowo, bez wyraźnej granicy wieku. Największe różnice widać u osób starszych, które chorują przewlekle albo mieszkają w ośrodkach opieki. Skład bakterii reaguje na nowy sposób jedzenia już w ciągu kilku dni, dlatego nowe nawyki mają sens w każdym wieku. Trwały efekt wymaga jednak, by nowe posiłki zostały w jadłospisie na dłużej.

Czy maślan sodu jest odpowiedni dla każdej starszej osoby?

Nie, maślan sodu w postaci żywności specjalnego przeznaczenia medycznego jest odpowiedni tylko dla części starszych osób. Stosuje się go wtedy, gdy lekarz uzna, że pasuje do wskazań na etykiecie. Przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na maślan sodu lub składniki kapsułki. Jeśli lekarz nie widzi wskazań, zapytaj go, które zmiany w jadłospisie sprawdzą się u Ciebie najlepiej.

Bibliografia

  1. Claesson M.J. i wsp. Gut microbiota composition correlates with diet and health in the elderly. Nature. 2012. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22797518/
  2. Ghosh T.S. i wsp. The gut microbiome as a modulator of healthy ageing. Nat Rev Gastroenterol Hepatol. 2022. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35468952/
  3. Hamer H.M. i wsp. Review article: the role of butyrate on colonic function. Aliment Pharmacol Ther. 2008. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17973645/
  4. Gallegos-Orozco J.F. i wsp. Chronic constipation in the elderly. Am J Gastroenterol. 2012. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21989145/
  5. NHS. Constipation. nhs.uk/conditions/constipation/

Artykuł sponsorowany